Xi Jinping aan het stuur: De nieuwe Mao is opgestaan

het regime in China luidt een nieuwe wereldorde in

EXCLUSIEF VOOR ABONNEES

Vandaag start de jaarlijkse bijeenkomst van het Nationaal Volkscongres (NPC) in Peking. De conferentie van bijna 3000 parlementariërs is een schertsvertoning, maar daarom niet minder belangrijk.
Ondertussen slaagt president Xi Jinping erin het beleid meer en meer onder controle te krijgen, en zo zijn maatschappijvisie wereldwijd uit te dragen.

Voor de eerste keer in decennia werd vorig jaar de bijeenkomst van de Chinese Communistische Partij (CCP) geannuleerd. De reden daarvoor lag voor de hand, het was iets met een vleermuis en een marktje.
Politiek gezien was het echter ook een slimme zet van Xi Jinping, de grote leider. Het leek er immers even op dat zijn onbetwiste macht voor de eerste keer sinds zijn aantreden een beetje wankelde. Maar kijk, een jaar verder zit hij terug zo stevig in het zadel, dat het lijkt alsof hij er met Tec7 is in geplakt.

De Xi Jinping gedachte

Tot enkele jaren geleden was een Chinese president gebonden aan twee ambtstermijnen van vijf jaar. Maar in 2018 paste het Nationaal Volkscongres de grondwet aan, waardoor huidig president Xi Jinping kan aanblijven zolang hij wil.

Ze beslisten toen ook dat ‘Xi Jinping’s visie op Socialisme met Chinese kenmerken voor een nieuw tijdperk’, of kort ‘de Xi Jinping gedachte’, opgenomen werd in die grondwet. Dat is een 14-puntenplan waarin Xi zijn visie uiteen zet voor de toekomst van zijn China. 
Het gaat onder andere over verdere centralisatie van de macht bij de partij, de omslag naar een groenere economie en totale controle over het leger.

Ondertussen worden de overeenkomsten tussen Xi en Mao Zedong, de bekendste Chinese leider van de laatste 100 jaar, elk jaar duidelijker. 
Mao had het ‘Rode Boekje’, Xi heeft zijn ‘gedachte’. Ook de personencultus die rond beide heren gecultiveerd werd is erg gelijkaardig. En vooral de absolute macht waarmee ze handelen binnen de partij is vergelijkbaar.

Verder lezen?

Word ook abonnee en lees
alle artikels en digitale magazines

Onbeperkt toegang tot alle artikels
en digitaal archief op PNWS.be.
Stop wanneer je wil.

Eerste 3 maanden €2.99 per maand
Nadien slechts €4.99 per maand

Ben je al abonnee?
Log hier in
en krijg toegang tot alle artikels en digitale magazines.

Nieuwe soorten controle

Maar waar Mao nog in zijn macht beperkt werd door de menselijke factor, de drang van burgers om ‘afwijkende’ gedachten te cultiveren, kan Xi anno 2021 rekenen op een gigantisch en steeds uitbreidend surveillance-apparaat. Dat slaagt er stilaan in alle aspecten van het leven te monitoren, beïnvloeden en indien nodig zelfs te verwijderen.

In 2000 zei toenmalig President Bill Clinton grappend: “De poging van China om het internet de censureren is als proberen om pudding aan de muur te nagelen”. Wij weten niet wat voor pudding Bill graag eet (enkel wat voor pudding hij graag doet eten), maar zijn analyse klinkt twintig jaar later bijzonder naïef. 

Elke paar weken kan je wel lezen over een nieuwe maatregel die de CCP nam om zijn greep op de informatiestroom te versterken. Zo blokkeerden ze deze maand bijvoorbeeld Clubhouse, een politieke discussie app (klik hier voor meer info). En nu denkt de oprichter van TikTok erover om die app opnieuw op de markt te brengen, maar dan onder het toezicht van de partij.

Het gaat zelfs zo ver dat Winnie the Pooh er tegenwoordig gecensureerd wordt. Xi vond het niet zo leuk dat er memes over hem verschenen, dus gomden ze dat figuurtje toch gewoon weg.


 

Maar het meest tot de verbeelding sprekende is natuurlijk de constante surveillance van de publieke ruimte. Er zijn momenteel al steden in China waar de bevolking 24 uur per dag in het oog wordt gehouden. En dat is niet zomaar filmen om te filmen.
De hoogwaardige camera’s, gecombineerd met moderne AI-technieken, bieden de mogelijkheid om van élke persoon die buiten komt perfect te weten wat die doet, en waar.
Kort gezegd: de technologie heeft de dystopische visie van Orwell ingehaald.

Een homogeen volk

Xi kadert deze maatregelen als een ‘noodzakelijke homogenisering van de maatschappij’. Als alle burgers zich naar de wil van de partij schikken, nog amper afwijkende meningen horen, en van kleins af aan geïndoctrineerd worden, komt dat China ten goede, zo redeneert hij. Je hebt dan immers een gigantische bevolking die zowel op het nationale als internationale toneel als één massa acteert.
Ook de ‘heroriënteringskampen’ van de Oeigoeren kunnen trouwens in dat licht gezien worden. Afwijkende religies (in dit geval de Islam) passen niet in dat homogene droombeeld (meer info).

Het akelige van de zaak is dat Xi Jinping gelijk lijkt te krijgen.

In gesprekken en interviews met Chinezen van het vasteland lijkt het soms alsof je autistische robots hoort praten. Voor onze Westerse ogen en oren is het erg bevreemdend om een volwassen persoon zo overtuigd ‘het woord van de partij’ te horen papegaaien. Wij worden immers net opgevoed met het idee dat kritisch denken één van onze belangrijkste waarden is.

Maar als je diezelfde homogeniteit aan de dag kan leggen in internationale diplomatie zorgt dat natuurlijk voor een enorm voordeel.
En in tegenstelling tot de oude Chinese diplomatieke praktijken, die de nadruk legden op het vermijden van conflict, is de nieuwe stijl trouwens veel agressiever. Er is tegenwoordig zelfs een naam voor: ‘wolf warrior diplomacy’. Een term die ontleend wordt aan Wolf Warrior 2, een Chinese Rambo-stijl film uit 2015. Het betekent concreet dat men tegenwoordig luid en duidelijk reageert op kritiek op het regime, en daarbij het afdreigen van tegenstanders niet schuwt

Succes na succes

En zijn volk op één lijn krijgen is niet het enige aspect waar Xi binnen de partij applaus mee oogst. 

Zo was er vorige week bijvoorbeeld het nieuws dat de president ‘het mirakel heeft volbracht om extreme armoede volledig uit te bannen in China’. Het nieuws kwam van de staatsmedia, dus mag met een serieuze berg zout genomen worden, maar ontkennen dat het een enorme prestatie is zou ook niet eerlijk zijn.

Oké, de internationale maatstaf van extreme armoede is €1,59 per dag, terwijl de Chinese overheid dit op €1,42 legt, en nog steeds blijven grote delen van het platteland door en door arm. Maar toch is het indrukwekkend om op amper acht jaar tijd meer dan 100 miljoen mensen boven die grens te tillen. Dat getuigt van een efficiëntie waar de 37 Belgische regeringen (of hoeveel waren het er ook alweer?) alleen maar van kunnen dromen.

En ook de economische prestaties van Xi’s China blijven imponerend.
Nieuwe schattingen geven aan dat China in 2028 de VS voorbij zullen steken als grootste economie ter wereld. Dat is vijf jaar vroeger dan voorzichtige schattingen van tien jaar geleden.

De omslag naar een groene economie krijgt daarbij veel aandacht.
Zoals eerder aangehaald staat dat voornemen uitdrukkelijk in de ‘Xi Jinping Gedachte’, en het is duidelijk dat je in een centraal geplande economie grootse dingen kan verwezenlijken als je dat echt wil.

Eerst enkele bedenkingen: de luchtkwaliteit in heel wat steden is nog steeds schandalig slecht. Er is veel vervuiling van rivieren en natuur, en dat zorgt voor gezondheidsproblemen bij de lokale bevolking. En de energiecentrales die ze in het buitenland bouwen zijn grotendeels gebaseerd op verouderde technologieën als steenkool. Het is zeker geen eenduidig positief verhaal.
Maar er zijn duidelijke ambities en plannen om een transitie te bewerkstelligen. En we weten ondertussen dat plannen en ambities in de Chinese politiek niet hetzelfde betekenen als bij ons.

De manieren waarop China die groene ambitie wil inlossen zijn legio. Zo hebben ze massaal geïnvesteerd om hun publieke transportsysteem elektrisch te maken, en zijn ze ondertussen de grootste bouwer van elektrische wagens ter wereld. Ze produceren dubbel zoveel energie uit hernieuwbare bronnen als de nummer twee in de wereld, de VS. En misschien nog het meest opvallend: ze hebben de allergrootste graad van herbebossing.
Echt waar. de Chinezen snappen blijkbaar dat bomen ook kunnen dienen om nieuwe bossen aan te planten. Joke Schauvliege krabt zich bij zulke rare ideeën eens in het haar.

De technologische kloof

En dan hebben we het nog niet eens gehad over dé economische sector van de komende decennia: informatietechnologie.

China investeert massaal en planmatig in de ontwikkeling en uitbouw van nieuwe technologieën. Voorbeelden zijn 5G en 6G, biotechnologie en Artificial Intelligence (AI).

Als China er de komende decennia inderdaad in slaagt een significante voorsprong te nemen in deze sectoren, en daar lijkt het op, dan zal de rest van de wereld niet anders kunnen dan gaan aankloppen.
We zien dat nu al in de discussie rond 5G, waar sommige Europese landen beslissen om geen 5G-technologie van Huawei toe te laten. De reden daarvoor is duidelijk: de Chinese code is zo lek als wat, en dus erg gevoelig voor het doorsluizen van informatie naar Peking.
Maar daardoor moeten Westerse staten wel in zee met bedrijven als Ericsson en Deutsche Telekom. Goede bedrijven, daar niet van, maar zij staan beduidend minder ver in de vlotte uitbouw van een degelijke 5G-infrastructuur dan Huawei. Met andere woorden, dat levert een economische achterstand op. En die kloof wordt elk jaar groter.

Efficiënt is het wel, dat despotisme

Xi Jinping slaagt erin om door een coherent, eenduidig, en vooruitziend beleid in sneltempo de Westerse wereld in te halen, en op heel wat gebieden al voorbij te steken. 

De VS vernietigt zichzelf van binnenuit door polarisering en een falend politiek systeem. De EU is een logge, schuifelende kolos, waarvan de leden ruziënd over de straatstenen rollen. En China bindt ondertussen met gigantische overzeese investeringen opkomende economieën aan zich.
Pakistan, Afghanistan, Bangladesh, Nigeria, Angola en Brazilië zijn maar enkele voorbeelden van landen waar ze elk jaar een grotere invloed uitoefenen.

We mogen natuurlijk heel blij en trots zijn op onze vrijheid van meningsuiting en democratie. Maar terwijl wij ons dagelijks verliezen in discussies over hoe die vrijheid er dan precies moet uitzien, komt de Chinese (elektrische) trein ons voorbij gestoven.
En Xi Jinping bekijkt ons vanuit de locomotief en denkt: ‘wat een stelletje ongemanierde, inefficiënte idioten.’

Lees ook
Reacties
Laden...

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More