Staat het Verenigd Koninkrijk op instorten?

Kopzorgen voor Boris Johnson na de Schotse verkiezingen

EXCLUSIEF VOOR ABONNEES

Als het binnen Europa nog maar ruikt naar een onafhankelijkheidsstrijd, dan wordt Jan Jambon al een beetje bronstig. Nu de pro-onafhankelijkheidspartijen de Schotse verkiezingen wonnen, is de strijd daar weer volop losgebarsten. Afscheuren van het Verenigd Koninkrijk ligt echter erg gevoelig en moeilijk. Zowel in het VK zelf, als in de EU.

De Schotse premier Nicola Sturgeon gaat ervoor: Schotse onafhankelijkheid. Ze wil zo snel mogelijk een nieuw referendum om te kunnen afscheuren van het Verenigd Koninkrijk. Nu haar Schotse Nationale Partij (NSP) bij de verkiezingen een mooie overwinning boekte en bijna een absolute meerderheid behaalde, heeft ze de wind in de zeilen.

Jan Jambon was er op Twitter als de kippen bij om haar een hart onder de riem te steken in haar strijd voor onafhankelijkheid. Een interne nationale crisis laten voorbijgaan, zonder die zelf politiek te proberen recupereren, is voor de Vlaamse minister-president natuurlijk moeilijk. Zelfs als dat betekent dat hij een linkse partij moet steunen.

Nochtans lijkt Schotse onafhankelijkheid er niet meteen te komen. Zelfs een nieuw referendum afdwingen lijkt momenteel niet bijzonder waarschijnlijk. Sturgeon heeft daarvoor de goedkeuring van de Britse premier Boris Johnson nodig, en die is niet bepaald fan van het idee.

Zijn approval rating neemt trouwens ook steevast toe als hij een harde lijn aanhoudt. Dus de kans dat hij zomaar zal toegeven is klein.

Als het aan de EU ligt mag Johnson die ‘neen’ trouwens gerust nog wat volhouden. Want behalve de Vlaamse minister-president, zijn er weinig Europese politici die echt warm lopen voor een Schotse toetredingsprocedure. Spanje staat bijvoorbeeld eerder weigerachtig tegenover een vlotte toetreding, omdat het doembeeld van regionale onafhankelijkheid (denk Catalonië en Puigdemont) daar ook nog steeds rondwaart.

Verder lezen?

Word ook abonnee en lees
alle artikels en digitale magazines

Onbeperkt toegang tot alle artikels
en digitaal archief op PNWS.be.
Stop wanneer je wil.

Eerste 3 maanden €2.99 per maand
Nadien slechts €4.99 per maand

Ben je al abonnee?
Log hier in
en krijg toegang tot alle artikels en digitale magazines.

Pro-onafhankelijkheid aan de macht

De SNP kwam bij de verkiezingen vorige week één zetel tekort voor een absolute meerderheid. De partij won 64 van de 129 zetels in het Schotse parlement, maar wist wel een coalitie te vormen met de Schotse Groenen, die eveneens pro-onafhankelijkheid zijn.

In de aanloop naar de verkiezingen beloofde Sturgeon een nieuw referendum te houden in de eerste helft van haar nieuwe ambtstermijn. En nu de verkiezingsresultaten haar een duidelijk mandaat lijken te geven houdt ze de druk op Londen hoog. 

“Op geen enkele manier kan men een referendum omschrijven als een eis van mij of van de SNP”, zei ze in een overwinningsspeech. “Het is de wil van het land. En gezien het resultaat is er gewoon geen enkele democratische rechtvaardiging voor Boris Johnson – of voor wie dan ook – om het recht van het Schotse volk om zijn eigen toekomst te kiezen, te blokkeren.”

Ze voegde er nog aan toe: “Als de Tories (de partij van Johnson, red.) een dergelijke poging ondernemen, plaatsen ze zichzelf niet tegenover de SNP, maar staan ze lijnrecht tegenover de wil van het Schotse volk.”

En dat zijn niet enkel straffe woorden. Want het lijkt er momenteel sterk op dat, als Premier Johnson inderdaad moeilijk doet, de Schotse nationalisten het recht op een referendum in de rechtbank zullen proberen afdwingen.

Draagvlak is geen garantie op succes

In tegenstelling tot in Vlaanderen (sorry, Jan), is er in Schotland een breed draagvlak voor onafhankelijkheid. Maar dat betekent zeker niet dat ze het in een referendum zomaar zouden halen.

Bij het laatste onafhankelijkheidsreferendum in 2014 stemde Schotland met 55 procent om in het Verenigd Koninkrijk te blijven. Dat was toen een duidelijk signaal van de bevolking.
Maar sindsdien zijn de Britten uit de EU gestapt, wat erg gevoelig lag bij de Schotten. Zij stemden bij het Brexit-referendum immers met maar liefst 62 procent voor Remain.
Johnson, een belangrijk boegbeeld van de pro Brexiteers, blijft erg onpopulair ten noorden van de grens.

Op dit moment kunnen de peilingen niet zeggen welk kamp het zou halen. Het voorbije jaar leek er een lichte voorkeur voor het inwisselen van het VK voor de EU, maar de laatste weken keert die trend weer wat. 

Ook de EU deelt geen cadeautjes uit

En ondertussen doet de EU wat ze het beste kan: warm en koud blazen. 

Langs de ene kant zouden heel wat Europese politici maar al te graag de kans grijpen om Boris Johnson een hak te zetten. De miserie die hij de voorbije jaren in de EU veroorzaakte, of het nu over Brexit of over de vaccinatiecampagne ging, heeft heel wat kwaad bloed gezet.

Maar langs de andere kant heerst er ook een afkeer tegenover afscheurende regio’s. Spanje in het bijzonder, is al langer op zijn hoede voor een al te positieve behandeling van de Schotse onafhankelijkheidsstrijd. Die zou volgens Madrid wel eens de onafhankelijkheidsbewegingen binnen zijn eigen grenzen kunnen aanmoedigen.

Ignacio Molina, een senior analist bij een Madrileense denktank, zegt dat er voor Spanje één voorwaarde cruciaal is: de Schotse afscheiding moet volledig legaal zijn volgens de Britse wet. Geenszins mag er sprake zijn van een eenzijdig referendum, zoals de regionale regering van Catalonië in 2017 deed.

En stel dan nog dat Boris Johnson toegeeft en het referendum goedkeurt. Én dat er gestemd wordt om het Verenigd Koninkrijk te verlaten. Dan nog zal de Spaanse regering geen cadeautjes aan de Schotten uitdelen. 

“Wat de Spaanse diplomatie altijd heeft onderstreept, is dat Schotland zich zou moeten aanmelden zoals elke andere kandidaat, zonder sluiproutes of privileges, zoals bijvoorbeeld niet meedoen aan de euro of de Schengenzone”, zegt Molina nog.

Serieus wat werk op de plank

Het mag dus duidelijk zijn: ondanks haar verkiezingsoverwinning heeft Nicola Sturgeon nog heel veel werk voor de boeg.

Stap één is dus het overtuigen van de regering Johnson om überhaupt een referendum toe te staan. Als de Britse premier de democratie van Schotland respecteert kan hij dit niet eeuwig afhouden, maar met Boris weet je nooit.

Vervolgens moeten ze dat referendum winnen. Iets wat hoogst onzeker is, ondanks hun goed verkiezingsresultaat. Jonge Schotten zijn massaal voor het verlaten van het VK voor de EU, maar de oudere bevolking is een pak meer traditionalistisch.

En als dat allemaal lukt moeten ze niet te veel cadeaus van de EU verwachten in de toetredingsprocedure. Wat er bijvoorbeeld zou gebeuren met de Schots-Engelse grens en de Schotse munt is verre van duidelijk.
Sturgeon sprak al van het behouden van de Britse pond, maar dat stuitte meteen op kritiek vanuit Europese hoek.

De ineenstorting van het Verenigd Koninkrijk is dus nog niet voor morgen. Zélfs niet met de steun van Jan Jambon. Maar dat de miserie van de hele Brexit-klucht nog lang niet voorbij is, mag nu wel duidelijk zijn.

Lees ook
Reacties
Laden...

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More